به پرسش پرسش‌كننده پاسخ ده ، و نادان را علم بياموز ، و با عالم مذاكره كن ، و نبايد ميان تو و مردم پيام‌رسانى جز زبانت و دربانى جز چهره‌ات باشد . . . و به اموال الهى كه نزد تو جمع مىگردد بنگر و آن را به عيالمندان و گرسنگانى كه نزد تو هستند به مصرف رسان . . . و به ساكنان مكه دستور ده كه از كسانى كه در خانه‌هاشان سكونت مىكنند كرايه نگيرند ، زيرا خداى سبحان مىفرمايد : « عاكف و بادى در اين سرزمين يكسانند » . عاكف كسى است كه مقيم مكه است ، و بادى كسى است كه اهل مكه نيست و به قصد حج آنجا مىآيد . خداوند ما و شما را به آنچه خود دوست دارد موفق سازد . ] « 1 » هرچند در آيهء قرآن به مسجدالحرام تعبير شده ولى در قرآن كريم گاهى كلمهء كعبه به خصوص بيت و گاهى شامل حريم بيت در تمام حرم مىشود ، مثل كلمهء هَدْياً بالِغَ الْكَعْبَةِ . و همچنين كلمهء مسجدالحرام « 2 » گاهى شامل حريم آن يعنى تمام حرم مىشود و علىهذا بعيد نيست كه مقصود امام خصوصِ خانه‌هاى مكه نباشد ، تمام حرم اين حكم را دارد . در احاديث ما وارد شده كه اول كسى كه براى خانه‌هاى مكه مصراعين قرار داد ، معاويه بود : وَ كانَ النّاسُ اذا قَدِموا مَكَّةَ نَزَلَ الْبادى عَلَى الْحاضِرِ حَتّى يَقْضِىَ حَوائِجَهُ . . . وَ كانَ اوَّلُ مَنْ عَلَّقَ عَلى بابِهِ الْمِصراعَيْنِ مُعاوِيَةُ بْنُ ابى سُفْيانَ وَ لَيْسَ يَنْبَغى لِاحَدٍ انْ يَمْنَعَ الْحاجَّ شَيْئاً مِنَ الدّورِ وَ مَنازِلِها . [ و مردم در گذشته چنان بودند كه چون به مكه مىآمدند ، مسافر بر مقيم وارد مىشد تا حوايجش را برآورد . . . و اول كسى كه براى خانهء خود دو لنگه در قرار داد معاوية بن ابىسفيان بود ، و براى احدى از اهل مكه

--> ( 1 ) . اين گونه ترجمه‌ها كه داخل كروشه قرار گرفته‌اند از ناشر است . ( 2 ) . فقها در مسئلهء اقسام حج و اينكه حج تمتع بركسى واجب است كه 48 ميل از مكه دور باشد به آيهءذلِكَ لِمَنْ لَم‌ْيَكُنْ اهْلُهُ حاضِرِى الْمَسْجِدِ الْحَرامِ به كمك اخبارى كه در ذيل وارد شده ، تمسك كرده‌اند . علىهذا بعيد نيست كه حريم كعبه از حرم هم وسيعتر است ، 48 * 48 ميل است ، يعنى همان حدى است كه ماوراء آن حج تمتع است . رجوع شود به عروة ، فصل اقسام حج .